Chiều cao treo đèn quyết định cùng lúc góc chiếu, công suất và khoảng cách giữa các đèn, nên chọn sai chiều cao là nguyên nhân phổ biến khiến nhà xưởng thiếu sáng hoặc sáng không đều dù đã mua đủ đèn. Bài viết này hướng dẫn cách xác định chiều cao treo đèn LED high bay theo chiều cao trần, kèm bảng tra tích hợp góc chiếu, công suất, khoảng cách và độ rọi mục tiêu theo TCVN 7114.
Chiều cao treo đèn high bay là gì và tính từ đâu?
Đèn LED high bay là dòng đèn treo cho không gian trần cao như nhà xưởng, kho bãi, nhà thi đấu. Chiều cao treo cần tính là khoảng cách từ mặt làm việc (thường là mặt sàn hoặc mặt bàn thao tác) lên tới đèn, gọi là chiều cao lắp trên mặt việc, chứ không phải từ mặt sàn nếu công nhân làm trên bàn cao. Nhầm mốc tính là lỗi hay gặp khiến độ rọi thực tế lệch so với thiết kế.
Vì sao chiều cao treo quyết định cả góc chiếu, công suất lẫn khoảng cách đèn?
Ba biến này liên kết chặt với nhau qua chiều cao treo. Đường kính vùng sáng của một đèn tính gần đúng theo công thức D = 2H·tan(θ/2), trong đó H là chiều cao treo trên mặt việc và θ là góc chiếu. Treo càng cao thì vùng sáng càng rộng nhưng độ rọi tại tâm càng loãng, nên phải tăng công suất và quang thông để bù. Đồng thời, để không có vùng tối giữa các đèn, khoảng cách giữa hai đèn nên nằm trong tỷ lệ S/H khoảng 1,0 tới 1,5 lần chiều cao treo. Vì vậy khi đổi chiều cao treo, bạn phải chỉnh cả góc chiếu, công suất lẫn khoảng cách, không thể chỉ đổi một yếu tố.
Trần cao bao nhiêu thì chọn góc chiếu 60, 90 hay 120 độ?
Góc chiếu phải khớp chiều cao để gom ánh sáng xuống sàn thay vì tản ra tường. Khoảng khuyến nghị chung:
- Dưới 6m: góc rộng 120 độ để ánh sáng tỏa đều, hợp trần thấp.
- 6 tới 10m: góc 90 độ, rất phổ biến ở nhà xưởng Việt Nam, tạo vùng sáng chồng lấn vừa đủ.
- Trên 10m: góc hẹp 60 độ để chùm sáng đủ mạnh xuống tới sàn, hợp kho kệ cao.
Công suất đèn nên chọn thế nào theo chiều cao trần?
Công suất nên tính ngược từ độ rọi mục tiêu nhân diện tích, chia cho quang thông mỗi đèn và hệ số sử dụng, chứ không chọn theo cảm tính. Làm mốc tham khảo trên thị trường, trần 6 tới 8m thường dùng đèn quanh 100 tới 150W, trần 10 tới 12m dùng từ 200W trở lên và ưu tiên đèn quang thông lớn (khoảng 15.000 tới 22.000 lm). Đây chỉ là dải tham chiếu, con số chính xác phải ra từ bài toán lux. Cách tính đầy đủ nằm ở bài tính toán số lượng đèn LED cho nhà xưởng.
Khoảng cách giữa các đèn tính theo chiều cao ra sao?
Nguyên tắc chống vùng tối là giữ khoảng cách giữa hai đèn trong khoảng 1,0 tới 1,5 lần chiều cao treo trên mặt việc, đèn ngoài cùng cách tường khoảng một nửa khoảng cách đó. Ví dụ định lượng: treo 5m dùng đèn khoảng 20.000 lm thì đặt cách nhau chừng 4m; treo 8m dùng đèn khoảng 30.000 lm thì cách nhau chừng 6m. Bảng dưới đây gộp cả chuỗi quyết định vào một hàng để tra nhanh.
| Chiều cao trần | Góc chiếu | Công suất tham khảo | Khoảng cách đèn | Lux mục tiêu (TCVN 7114) |
|---|---|---|---|---|
| Dưới 6m | 120 độ | ~100W | ~1,2 x chiều cao | 200 – 300 |
| 6 – 8m | 90 – 120 độ | 100 – 150W | ~1,2 x chiều cao | 300 – 500 |
| 8 – 10m | 90 độ | 150 – 200W | ~1,0 – 1,2 x chiều cao | 300 – 500 |
| Trên 10m | 60 độ | 200W trở lên | ~1,0 x chiều cao | Theo loại công việc |
Chọn model theo chiều cao treo: 6 tới 8m dùng Highbay HBL2 150W chip Nichia CRI 90, 8 tới 10m dùng đèn LED nhà xưởng UFO 200W, trên 12m dùng đèn nhà xưởng UFO 250W PT-UFOH-250. Chi tiết cách chọn nằm ở bài cách chọn đèn LED nhà xưởng theo chiều cao trần.
Chiều cao treo ảnh hưởng độ đồng đều U0 và độ chói UGR như thế nào?
Chiều cao treo tác động trực tiếp lên hai chỉ số chất lượng ánh sáng. Treo quá thấp với chùm hẹp làm độ chói UGR tăng, gây lóa mắt; nhà xưởng thường cần UGR không quá 22, khu làm việc chi tiết không quá 19. Treo quá cao hoặc khoảng cách đèn quá thưa làm độ đồng đều U0 (tỷ số độ rọi nhỏ nhất trên trung bình) giảm, xuất hiện vùng tối; khu sản xuất nên giữ U0 từ 0,40 trở lên. Muốn cân bằng cả hai, phải phối hợp đúng chiều cao, góc chiếu và khoảng cách. Xem thêm độ đồng đều chiếu sáng là gì và cách giảm độ chói UGR cho đèn high bay.
Treo đèn quá cao hoặc quá thấp thì hỏng ở đâu?
Treo quá cao làm độ rọi tại sàn giảm, phải tăng công suất mới đạt lux, gây lãng phí điện. Treo quá thấp gây chói, tạo vùng sáng hẹp và nhiều bóng đổ khi vật cản đi qua. Cả hai đều làm ánh sáng không đều và giảm hiệu quả làm việc. Cách xử lý là bám bảng tra ở trên rồi tinh chỉnh bằng đo thực tế.
Nên chọn đèn UFO hay high bay linear theo chiều cao và loại nhà xưởng?
Đèn UFO tròn gọn hợp không gian sản xuất diện rộng và kho không quá dài, dễ lắp ở nhiều độ cao, thường treo từ 6m trở lên với khoảng cách 6 tới 8m. Đèn high bay linear dạng thanh dài tối ưu cho dãy kệ dài, lối đi kho và dây chuyền dài vì phân bố sáng dọc tốt hơn, giảm điểm tối giữa kệ. Chọn theo hình dạng không gian: ô vuông rộng thì UFO, hành lang và kệ dài thì linear.
Cần đạt độ rọi bao nhiêu lux theo TCVN 7114 cho từng khu vực?
Theo TCVN 7114-1:2008, nhà kho và khu ít làm việc cần khoảng 100 tới 200 lux, khu gia công thô và cơ khí nặng 200 tới 300 lux, khu sản xuất và lắp ráp chung khoảng 300 tới 500 lux, khu lắp ráp chính xác và kiểm tra sản phẩm 500 tới 750 lux, riêng kiểm tra màu có thể cần tới 1000 lux với nhiệt độ màu tối thiểu 4000K. Xác định lux mục tiêu trước rồi mới tính chiều cao và công suất. Tham khảo tiêu chuẩn ánh sáng nhà xưởng.
Làm sao kiểm chứng phương án treo trước khi thi công?
Trước khi lắp hàng loạt, nên mô phỏng bằng phần mềm chiếu sáng như DIALux để xem bản đồ đẳng lux, kiểm tra độ rọi trung bình, độ đồng đều U0 và chói UGR có đạt không. Sau đó lắp thử một khu và đo lux thực tế bằng máy đo, đối chiếu với mô phỏng rồi mới nhân rộng. Bước này tránh phải sửa lại tốn kém khi xưởng đã chạy.
Đọc thêm quy trình tổng thể ở bài 6 bước tính toán sơ bộ hệ thống chiếu sáng nhà xưởng.
Tổng kết
Chọn đúng chiều cao treo là điểm khởi đầu để tối ưu chiếu sáng, tiết kiệm điện và đạt độ rọi chuẩn. Hãy xác định lux mục tiêu theo TCVN 7114, tra bảng chiều cao với góc chiếu, công suất và khoảng cách, rồi kiểm chứng bằng mô phỏng và đo thực tế. POTECH hỗ trợ thiết kế chiếu sáng và chọn đèn LED high bay phù hợp cho từng độ cao trần, gọi 0912.122.016 để được tư vấn.
