Sản phẩm sử dụng (Click để xem thông số kỹ thuật)
1. Dự án chiếu sáng xưởng may TMI là gì?
TMI là tên gọi quen thuộc của Công ty TNHH Liên Doanh Vĩnh Hưng, doanh nghiệp gia công may mặc nhận đơn hàng cho Adidas, Nike, Puma, Tory Burch và Hugo Boss. Đây là dự án thay thế hệ thống chiếu sáng cũ, không phải công trình xây mới, nên toàn bộ phương án phải làm việc với kết cấu trần và hệ thống kỹ thuật đã có sẵn.
Thiết bị lắp đặt là đèn LED highbay POTECH PT-UFOH-60, công suất 60 W, quang thông 9.000 lm, chip Lumileds và driver Philips, cấp bảo vệ IP66. Đèn phủ ba khu vực sản xuất chính: khu cắt, chuyền may và khu thêu.
2. Xưởng may đòi hỏi gì ở ánh sáng mà xưởng khác không có?
May là công việc nhìn gần, chi tiết nhỏ, kéo dài suốt ca. Ba yêu cầu dưới đây không xuất hiện ở kho hàng hay xưởng cơ khí.
Thứ nhất, phải nhìn rõ đường kim trên vải sẫm màu. Ảnh khu cắt của TMI cho thấy vải navy gần đen trải trên bàn. Vải sẫm hấp thụ phần lớn ánh sáng chiếu tới, nên cùng một mức lux, chi tiết trên vải đen khó thấy hơn nhiều so với vải sáng màu. Đây là lý do tiêu chuẩn xếp công đoạn may vào nhóm độ rọi cao.
Thứ hai, phải nhận đúng màu vải và màu chỉ. Chỉ số hoàn màu thấp khiến thợ ghép nhầm sắc độ hoặc bỏ sót lỗi nhuộm. Một lô hàng bị trả về vì lệch màu tốn hơn rất nhiều so với chênh lệch giá của bộ đèn hoàn màu tốt.
Thứ ba, ánh sáng không được nhấp nháy. Máy may công nghiệp chạy tới 5.000 mũi mỗi phút. Nếu ánh sáng dao động theo tần số gần với chuyển động của kim, kim đang chạy sẽ trông như đứng yên. Đây là hiệu ứng hoạt nghiệm, và với một cây kim đang lên xuống ngay dưới ngón tay người thợ thì đó là rủi ro an toàn thật.
3. Đặc điểm nhà xưởng TMI
Nhà xưởng TMI là công trình bê tông nhiều tầng, trần phẳng có dầm, khác hẳn nhà thép tiền chế mái tôn thường gặp. Bốn đặc điểm sau chi phối toàn bộ phương án đèn.
| Đặc điểm công trình | Ảnh hưởng tới phương án chiếu sáng |
|---|---|
| Trần thấp, dạng sàn bê tông có dầm | Buộc phải dùng bộ đèn công suất vừa, treo dày, thay vì ít bộ công suất lớn |
| Mạng ống chữa cháy sơn đỏ chạy dưới trần | Vị trí treo bị ràng buộc, thân đèn phải gọn để luồn giữa các tuyến ống |
| Trần sơn trắng, sàn gạch men trắng | Hệ số phản xạ cao ở cả hai mặt, ánh sáng phản xạ làm mềm bóng đổ và nâng độ đồng đều |
| Điều hòa âm trần tại khu thêu | Đèn cạnh tranh vị trí trần với miệng gió, cần bố trí lệch tránh |
Ảnh cận cảnh trần dưới đây cho thấy rõ cả ba yếu tố cùng lúc: đèn treo móc thả ngắn, tuyến ống chữa cháy màu đỏ cắt ngang, và mặt trần sơn trắng phản xạ.
4. Vì sao chọn bộ 60 W chứ không phải công suất lớn hơn?
Đây là quyết định kỹ thuật đáng chú ý nhất của dự án. Với trần thấp, treo một bộ công suất lớn ngay trên đầu người thợ tạo ra độ chói nguồn rất cao trong tầm nhìn ngước, đẩy chỉ số chói UGR vượt ngưỡng chấp nhận được của khu may.
Dùng nhiều bộ 60 W đặt dày hơn cho cùng tổng quang thông đổi lại ba thứ:
- Độ chói của mỗi nguồn thấp hơn, mắt thợ đỡ mệt khi ngước lên
- Tỷ số bước đèn trên chiều cao treo nhỏ hơn, vùng sáng của các đèn chồng lấn tốt hơn nên ít vệt tối
- Bóng đổ mềm hơn, điều này quan trọng vì tay và thân người thợ luôn che vùng chân vịt máy may
Thân đèn đường kính 250 mm cũng đủ gọn để luồn giữa mạng ống chữa cháy và miệng gió điều hòa, việc mà một bộ highbay cỡ lớn không làm được trong không gian trần này.
| Thông số PT-UFOH-60 | Giá trị |
|---|---|
| Công suất | 60 W |
| Quang thông | 9.000 lm |
| Hiệu suất phát quang | 150 lm/W |
| Chip LED | Lumileds (Philips) |
| Mạch điều khiển | Philips Driver |
| Độ hoàn màu | Ra > 80 |
| Nhiệt độ màu | 3000K đến 6500K |
| Điện áp đầu vào | AC 90-295V, 50/60Hz |
| Hệ số công suất | > 0,95 |
| Góc chiếu | 60° hoặc 90° |
| Cấp bảo vệ | IP66 |
| Vỏ và thấu kính | nhôm hợp kim, thấu kính nhựa PC |
| Kích thước và khối lượng | Φ250 x 149 mm, 1,6 kg |
| Tuổi thọ | 50.000 giờ |
| Bảo hành | 3 năm |
| Cao độ lắp khuyến nghị | 4 m đến 6 m |
Thông số đầy đủ xem tại trang đèn LED nhà xưởng UFO Serie H 60W. Nhà xưởng trần cao hơn 6 m thì xem bản UFOH 100W.
5. Ba khu vực, ba mức độ rọi khác nhau
Sai lầm phổ biến là lấy một con số lux chung cho cả xưởng. Bảng dưới theo EN 12464-1, đồng bộ với TCVN 7114-1:2008, là độ rọi duy trì trên mặt làm việc theo từng công đoạn.
| Công đoạn | Độ rọi (lux) | Ra | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Trải vải, cắt | 500 | 80 | Vải sẫm màu cần thiên về cận trên |
| May, nhặt mũi chỉ | 750 | 80 | Công đoạn nhiều người nhất |
| Thêu vi tính | 500 | 80 | Cần chống hiệu ứng hoạt nghiệm |
| Kiểm màu, kiểm vải | 1000 | 90 | Nên bổ sung đèn cục bộ tại bàn kiểm |
| Kho vải, lối đi | 100 đến 200 | 60 | Không cần mức cao |
Nguyên tắc áp dụng: đặt mức lux theo công đoạn nặng nhất về thị giác trong khu đó, thay vì kéo cả xưởng lên cùng một mức. Khu kiểm màu cần 1000 lux và hoàn màu từ 90 thì giải quyết bằng đèn cục bộ tại bàn kiểm, rẻ hơn nhiều so với nâng độ rọi toàn xưởng. Bảng lux đầy đủ cho mọi loại nhà xưởng xem bài tiêu chuẩn ánh sáng nhà xưởng.
6. Hai lớp ánh sáng: đèn trần và đèn tại máy
Ảnh chuyền may TMI cho thấy mỗi máy may đều có đèn cục bộ gắn ngay đầu máy. Đây không phải chi tiết thừa mà là cách làm đúng.
Lớp chung từ đèn highbay trên trần tạo nền độ rọi đều cho cả xưởng, giúp thợ di chuyển an toàn và nhìn được tổng thể chuyền. Lớp cục bộ tại đầu máy bù thêm ánh sáng đúng vào vùng chân vịt, nơi thật sự cần sáng nhất và cũng là nơi bị chính tay người thợ che bóng.
Cách chia hai lớp này hiệu quả hơn hẳn việc cố nâng công suất đèn trần để đạt 750 lux ở mọi điểm. Nâng đèn trần lên mức đó sẽ tốn điện cho toàn bộ diện tích, kể cả lối đi và khoảng trống giữa các chuyền, trong khi vùng cần sáng chỉ rộng vài chục centimet quanh mũi kim.
7. Chống nhấp nháy và chịu bụi vải
Driver quyết định chuyện nhấp nháy
PT-UFOH-60 dùng driver Philips cho dòng ra phẳng, độ gợn sóng thấp, nên gần như không nhấp nháy. Phiên bản EN 12464-1 năm 2021 siết hai chỉ số: PstLM không quá 1 và chỉ số hoạt nghiệm SVM không quá 0,4. Với dàn máy thêu nhiều đầu chạy tốc độ cao như ở TMI, đây là yêu cầu bắt buộc chứ không phải tùy chọn.
Driver rẻ tiền là nguyên nhân phổ biến nhất của ánh sáng nhấp nháy. Đèn vẫn đủ sáng, số lux vẫn đạt, nhưng thợ mỏi mắt và năng suất tụt về cuối ca mà không ai chỉ ra được lý do.
Bụi vải và cấp bảo vệ IP66
Bụi vải là bụi mịn, bám dính và thuộc nhóm chất dễ cháy. Khuyến nghị chung cho xưởng may là tối thiểu IP54, khu nhiều bụi nên chọn từ IP65 trở lên. PT-UFOH-60 đạt IP66, vượt mức khuyến nghị.
Bụi không lọt được vào khoang điện và khe tản nhiệt mang lại hai lợi ích thực tế. Đèn không bị nóng dần lên theo năm tháng do lớp bụi phủ cản nhiệt, nên quang thông giữ ổn định lâu hơn. Và tần suất vệ sinh giảm mạnh, điều này đáng kể với xưởng vận hành liên tục vì mỗi lần vệ sinh đèn trần đều phải dừng khu vực đó.
8. Tổng kết và tư vấn cho xưởng may của bạn
Dự án TMI cho thấy chiếu sáng xưởng may không phải bài toán chọn đèn thật sáng. Nó là bài toán cân bằng giữa độ rọi theo công đoạn, độ hoàn màu, độ chói và độ ổn định của ánh sáng, trong ràng buộc kết cấu trần đã có sẵn.
Ba quyết định làm nên phương án này: chọn công suất vừa và treo dày để khống chế chói ở trần thấp, chia hai lớp ánh sáng thay vì dồn hết lên đèn trần, và chọn driver tốt để loại bỏ nhấp nháy trước dàn máy tốc độ cao.
Cơ sở lý thuyết đầy đủ về mức lux, CRI, CCT và chống chói cho ngành may nằm ở bài chiếu sáng xưởng may. Một dự án nhà máy quy mô lớn hơn với kết cấu nhà thép tiền chế có thể xem tại dự án nhà máy ván ép TEKCOM.
Xưởng may của bạn đang gặp vấn đề về ánh sáng? POTECH khảo sát mặt bằng thực tế, đo độ rọi hiện trạng theo từng khu, tính toán phương án bằng phần mềm chiếu sáng và báo cáo lại bằng số liệu cụ thể trước khi bạn quyết định đầu tư. Liên hệ để đặt lịch khảo sát.
